Η πρότασή μας για τα υπολείμματα

ΤΑ MRLs ΩΣ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΣ
(MRLs=Μέγιστα Ανεκτά Ορια υπολειμμάτων Φυτοφαρμάκων στα Γεωργικά Προϊόντα)

Τα «φυτοφάρμακα στο πιάτο του καταναλωτή» αποτελούν μια σταθερή αξία δημοσιότητας. Ολα τα επιχειρήματα όμως κινούνται στο σκοτάδι της δυσκολίας κατανόησης των τεχνικών λεπτομερειών αλλά και της ιδιότητας των υπολειμμάτων των φυτοφαρμάκων να είναι αόρατα. Γίνεται κάθε τόσο μια αναταραχή για διατροφικό εφιάλτη, η οποία σβύνει μετά από λίγο χωρίς φαινομενικά να αλλάξει τίποτε, μέχρι την επόμενη αναταραχή. Και όμως αλλάζει! Κάθε φορά η γεωργική μας παραγωγή απαξιώνεται όλο και περισσότερο άδικα ώς "αλόγιστη". Κατηγορία που εδραιώνεται σιγά σιγά, καθώς αυξάνει η απόσταση που χωρίζει το ράφι από το χωράφι, στη συνείδηση των καταναλωτών.

Παρακάμπτοντας το ερώτημα για το αν είναι αιτιολογημένοι οι φόβοι ή όχι, κάνουμε τις εξής δύο διαπιστώσεις:

1. Είναι εκ των πραγμάτων αδύνατον –υπό τις σημερινές συνθήκες ζωής- να μεταστραφεί η κοινή γνώμη, να επανακτήσει εμπιστοσύνη στους παραγωγούς μας και να αδιαφορήσει για το αν υπάρχουν υπολείμματα στο πιάτο της ή όχι. Το να προσπαθήσει δηλαδή κάποιος να πείσει ότι τα υπολείμματα των φυτοφαρμάκων είναι ακίνδυνα όταν δεν ξεπερνούν τα θεσμοθετημένα όρια MRLs (Maximum Residue Limits) είναι ματαιοπονία. Πόσο Ανεκτά είναι τα MRLs, λοιπόν; Στο σχετικό κείμενο αιτιολογείται το γιατί δεν μπορούν να γίνουν ανεκτά από την κοινή γνώμη.

2. Ο τόπος μας ως προς το ζήτημα των υπολειμμάτων είναι ευνοημένος από το περιβάλλον και την κληρονομιά μας (πολυτεμαχισμός και μικρός κλήρος). Αναγνωρίζεται επίσημα διεθνώς ότι παράγουμε προϊόντα με πιο λίγα φυτοφάρμακα, που αφήνουν πιο λίγα υπολείμματα, και αυτό συμβαίνει πιο σπάνια από ότι στους ανταγωνιστές μας.

Το οξύμωρο όμως είναι ότι κάθε τόσο έχουμε εμπορικές αστοχίες, ό,ποτε δηλαδή οι πελάτες μας ανακαλύπτουν στα προϊόντα μας μη αναμενόμενα υπολείμματα φυτοφαρμάκων και υπερβάσεις των MRLs. Αυτό έχει ως συνέπεια να προδίδεται η γενική καλή εικόνα μας. Για τον δε ενεχόμενο εξαγωγέα, έχει και σοβαρή οικονομική συνέπεια και τρώση της αξιοπιστίας του.

Έχοντας υπόψιν τα παραπάνω, προτείνουμε ως καλύτερη άμυνα έναντι της αρνητικής δημοσιότητας την επίθεση. Επίθεση στα υπολείμματα των φυτοφαρμάκων. Όπως προκύπτει από το αναλυτικό τεχνικό κείμενο "Πρόταση για Γεωργικά Προϊόντα Απαλλαγμένα από Υπολείμματα Φυτοφαρμάκων" (θα το βρείτε στα "ειδικά τεχνικά άρθρα") αποδεικνύεται ότι είναι δυνατόν και μάλιστα εύκολα να υπερνικήσουμε τους λόγους που οδηγούν στους αιφνιδιασμούς των υπερβάσεων των MRLs. Αυτό που κυρίως χρειάζεται είναι οι άφθονες και ακριβείς πληροφορίες, που τόσο λείπουν, ειδικά από και προς τους παραγωγούς μας.

Αν καταφέρουμε να συστηματοποιήσουμε το εγγενές πλεονέκτημα που έχει ο τόπος μας, και να τυποποιήσουμε το μέγιστο μέρος της παραγωγής μας ως «Απαλλαγμένο από Ανιχνεύσιμα Υπολείμματα Φυτοφαρμάκων» μπορούμε να εισάγουμε μια νέα ποιότητα για την αναγνώριση των προϊοντων μας ως ξεχωριστών. Και μάλιστα ποιότητα που άπτεται της ευαισθησίας των καταναλωτών. Σε κάθε ξέσπασμα αρνητικής δημοσιότητας για τα υπολείμματα θα είναι για μας ευκαιρία προβολής αυτής της νέας ποιότητας. Αυτή είναι η πρόταση για το Σύστημα BELOD, που περιγράφεται στο δεύτερο παράρτημα του παραπάνω κειμένου.

Η πρότασή μας για την ελαιοκαλλιέργεια

Αποτέλεσμα της εμπιστοσύνης που έδειξαν στην ΡοδαξΑγρο ΕΠΕ οι Οργανώσεις Ελαιοκομικών Φορέων κατά την εφαρμογή των Κανονισμών 1334/2002 και 2080/2005
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η βιωσιμότητα της ελαιοκαλλιέργειας απειλείται κυρίως λόγω των χαμηλών τιμών και του πολύ υψηλού κόστους, με αποτέλεσμα να υπάρχει μεγάλη τάση για εγκατάλειψη - μη συγκομιδή των ελαιώνων. Αυτό ισοδυναμεί με μεγάλη απειλή για πολλαπλή υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος (διάβρωση – μείωση βιοποικιλότητας – ερημοποίηση), όσο και της επάρκειάς του για την οικονομική δραστηριότητα των κατοίκων, ακόμα και σε περιοχές που η ελιά αποτελούσε την βάση της οικονομικής δραστηριότητας επί χιλιετίες. Είναι όμως δυνατόν να διατηρηθούν παραγωγικοί οι ελαιώνες χωρίς να χάνουν οι ελαιο- παραγωγοί. Αρκεί να εφαρμοστεί ένα σύστημα που να προτάσσει ως στόχο το εισόδημα των παραγωγών μέσω της οργάνωσης και του ελέγχου της παραγωγής και της διάθεσης. Ενα τέτοιο σύστημα έχει αναπτύξει η ΡόδαΑγρο, ξεκινώντας με το επιτυχημένο ΚΟΡΕΠ, το οποίο εξελίχθηκε σε ώριμη πλέον εφαρμογή μιας Ολοκληρωμένης Διαχείρισης που φέρνει αποτελέσματα τα οποία μπορούν να μετρηθούν.

Η ΡόδαξΑγρο ΕΠΕ προτείνει αυτό το σύστημα για όσες ομάδες παραγωγών επιθυμούν να προσπαθήσουν στους εξής τομείς:

• Μείωση του κόστους παραγωγής με προσαρμοσμένες κατά ελαιώνα Ορθές Ελαιοκομικές Πρακτικές: (αύξηση αποδόσεων ελαιοκάρπου, αύξηση ελαιοπεριεκτικότητας, μείωση παρενιαυτοφορίας, μείωση απωλειών από εχθρούς, μηχανική συγκομιδή, άριστη χρήση εισροών και αύξηση Οργανικής Ουσίας για μείωση της εξάρτησης από αζωτούχο λίπανση). Στόχος το άριστο αποτέλεσμα για τον ελαιώνα, σύμφωνα με το δυναμικό παραγωγής του, αλλά και χωρίς αρνητική επίπτωση στο περιβάλλον.
• Οργάνωση παραγωγής με ειδικό κανονισμό λειτουργίας και σύστημα ελέγχων και κυρώσεων στο πλαίσιο Συστήματος Ολοκληρωμένης/Περιβαλλοντικής Διαχείρισης, για ελεγχόμενη ποιότητα σε εμπορεύσιμο όγκο ελαιολάδου.
• Παρακολούθηση του κάθε ελαιώνα με ένα σύνολο δεικτών σε ένα Δελτίο Επίδοσης (ΔΕΛ.ΕΠ.) που παίρνει ο κάθε παραγωγός, ώστε να ξέρει -με την βοήθεια του επιβλέποντος- που υστερεί και τι πρέπει να κάνει για φτάσει στο άριστο αποτέλεσμα, συγκριτικά με τους άλλους ελαιώνες όλων των παραγωγών στην ομάδα του (πατήστε στην λέξη ΔΕΛ.ΕΠ. για παράδειγμα και στο επεξήγηση ΔΕΛ.ΕΠ. για οδηγίες ανάγνωσης).
• Μεγιστοποίηση του ελαιόλαδου βιολογικής παραγωγής που παράγεται συνολικά από όλη την ομάδα.
• Επεξεργασία και ανάπτυξη περιβαλλοντικών δεικτών για την απόδοση ειδικής περιβαλλοντικής ποιότητας για τη διεθνή του αναγνώριση, πέρα από το ΠΟΠ και το εξτρα παρθένο.

και τέλος:

• Επικύρωση της Περιβαλλοντικής Διαχείρισης με την επίσημη Περιβαλλοντική Δήλωση EMAS (EMAS: the "EU Eco-Management and Audit Scheme" ή ελληνιστί "Κοινοτικό Σύστημα Οικολογικής Διαχείρισης και Ελέγχου").

Να σημειωθεί ότι η πρώτη τέτοια δήλωση για την ευρωπαϊκή ελαιοκαλλιέργεια ήταν η περιβαλλοντική δήλωση EMAS της Ομάδας Παραγωγών ΝΗΛΕΑΣ που κοινοποιήθηκε στην ΕΕ τον Μάρτιο του 2009. Περισσότερες πληροφορίες για αυτή την σημαντική επιτυχία θα βρείτε στην διεύθυνση http://www.nileasoliveoil.gr/ .

Η ΡόδαξΑγρο ΕΠΕ σχεδιάζει τα συστήματα αυτά, κατά περίπτωση ομάδας παραγωγών και αναλαμβάνει πλήρως την κατάρτιση των επιβλεπόντων / προετοιμασία για την εγκατάσταση και εφαρμογή τους, το ηλεκτρονικό σύστημα διαχείρισης, το οπτικοακουστικό υλικό κατάρτισης και την διάχυση πληροφοριών. Το κυριώτερο όμως που κάνει είναι να παρακολουθεί ότι όντως το σύστημα Ολοκληρωμένης Διαχείρισης αποδίδει μετρήσιμες βελτιώσεις, με τελικό δείκτη το εισόδημα των παραγωγών.

Για λεπτομέρειες της προσέγγισης που ακολουθούμε διαβάστε το -σχετικά εκτενές- τεχνικό άρθρο "Ορθές Πρακτικές και Ολοκληρωμένη Διαχείριση στην Ελαιοκαλλιέργεια" που δημοσιεύτηκε σε τρείς συνέχειες (2008-2009) στο περιοδικό "Ελιά και Ελαιόλαδο" (θα το βρείτε στα "ειδικά τεχνικά άρθρα") .